PDF Yüklə

 

Azərbaycanda Kənd Təsərrüfatına İnvestisiya

Kənd təsərrüfatı Azərbaycan iqtisadiyyatının ən önəmli sektorlarından biri olub, neft sənayesi və tikintidən sonra ölkə iqtisadiyyatının 3-cü ən böyük paya sahib sferasını təşkil edir. Ölkə ərazisinin 55.1%-nin kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlardan ibarət olması, o cümlədən, mühüm təbii-coğrafi mövqe və xüsusilə də əlverişli iqlim şəraiti ( mövcud 11 iqlim tipindən 9-u ölkəmizdə hakimdir) Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafı üçün olduqca böyük potensialın və perspektivlərin mövcudluğundan  xəbər verir. Ölkəmizdə kənd təsərrüfatı istehsalının 46.9%-i bitkiçiliyin, 53.1%-i isə heyvandarlığın payına düşür. Ümumi sənaye istehsalının 38%-ni isə məhz ərzaq emalı sektoru təşkil edir. Hal-hazırda ölkə üzrə ÜDM-in 6.2%-i kənd təsərrüfatının hesabına formalaşır. Azərbaycan, həmçinin, kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının xarici ticarətində də böyük perspektivlərə malikdir. Ölkəmiz yerləşdiyi coğrafi mövqeyə görə Avropa və Asiya arasında təbii körpü rolunu oynayır və bu amil Azərbaycanın MDB, Orta Şərq və Mərkəzi Asiya kimi 600 milyondan çox istehlakçısı olan nəhəng bazarlara çıxışını daha da asanlaşdırır. Ölkəmizdə iqtisadi fəal əhalinin 38%-dən çox hissəsi kənd təsərrüfatı sektorunda çalışır. Azərbaycanda əkinə yararlı 1,900,000 hektar torpaq sahəsinin 1,400,000 hektarı müasir irriqasiya sistemləri ilə tam təchiz olunub. Qeyd olunan amil torpaqlardan yüksək məhsuldarlığın əldə edilməsi üçün ölkəmizdə lazımi şəraitin mövcudluğunu bir daha təsdiq edir.

Azərbaycanda mövcud torpaq sahələrinin strukturu:

 

        Hektar
Ümumi sahə 1438807
o cümlədən,
kənd
təsərrüfatına
yararlı
sahələr
Əkin 1117092
Çoxillik əkmələr 116541
bundan Bağlar 53276
Üzümlüklər 44963
Tingliklər və toxmacalar 9088
Çay plantasiyaları 4696
Sair çoxillik əkmələr 4518
Dincə qoyulmuş sahələr 13149
Biçənəklər 5526
Örüşlər 38764
Kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahələrinin cəmi 1291072
Həyətyanı sahələrin cəmi 140992
o cümlədən Kənd təsərrüfatına yararlı 140992
Kollektiv bağçılıq 3284
Meşə sahələri 3459

 

 

Azərbaycanda suvarılan torpaq sahələrinin strukturu:

        Hektar
Ümumi sahə 1438807
o cümlədən,
kənd
təsərrüfatına
yararlı
sahələr
Əkin 1117092
Çoxillik əkmələr 116541
bundan Bağlar 53276
Üzümlüklər 44963
Tingliklər və toxmacalar 9088
Çay plantasiyaları 4696
Sair çoxillik əkmələr 4518
Dincə qoyulmuş sahələr 13149
Biçənəklər 5526
Örüşlər 38764
Kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahələrinin cəmi 1291072
Həyətyanı sahələrin cəmi 140992
o cümlədən Kənd təsərrüfatına yararlı 140992
Kollektiv bağçılıq 3284
Meşə sahələri 3459

 

Azərbaycanda aqrar sahə ilə bağlı mövcud investisiya imkanları:

Kənd təsərrüfatı sektorunda potensial investisiya sahələri

Ərzaq emalı sektorunda potensial investisiya sahələri

Tikinti və infrastrukturla bağlı potensial investisiya sahələri

1

Təzə meyvə və tərəvəz istehsalı

Meyvə şirələri, şərab və digər alkoqollu içkilər

Soyuq saxlama anbarları

2

Damazlıq  heyvandarlıq

Ət və süd məhsulları

İstixanalar

3

Quşçuluq

Heyvan və ya bitki mənşəli  yağlar

Taxıl anbarları

4

Toxumçuluq və tingçilik

Bal

Yem anbarları

5

Gülçülük

Təbii və mineral sular

Loqistik mərkəzlər

6

Bağçılıq

Kartof emalı  (çips, nişasta və s.)

Kənd təsərrüfatı texnikası

7

Arıçılıq

Dondurulmuş və konservləşdirilmiş meyvə və tərəvəzlər, qurudulmuş meyvələr

Qablaşdırma və etiketləmə müəssisələri

8

İpəkçilik

Qənnadı məmulatları

Aqro-sənaye xidmətləri

9

Dərman bitkiləri

Qoz-fındıq emalı və fındıq yağı

Baytarlıq xidmətləri və fitosanitar xidmətlər

10

Çayçılıq

Uşaq qidaları

Araşdırma & İnkişaf

11

Efir yağları

Zeytun və zeytun məhsulları

 

12

 

Tomat pastası, mayonez, ketçup və digər souslar

 

 

Kənd təsərrüfatı sektorunda çalışan fermer və sahibkarlara dövlət tərəfindən verilən subsidiya dəstəyi və tətbiq olunan vergi güzəştləri :

Subsidiya və ya güzəştin tipi

Verilən subsidiya və ya tətbiq olunan güzəştin həcmi və ya məbləği

1

Yanacaq və motor yağları ilə bağlı xərclər

50 AZN/ha

2

Buğda və çəltiyin becərilməsi

40 AZN/ha

3

Mineral gübrələrin alışı ( "Aqrolizinq" ASC )

Ümumi məbləğin 70%-i həcmində

4

Kənd təsərrüfatı texnikası  və suvarma avadanlıqlarının lizinq yolu ilə alışı ( ilkin

dəyərinin 20 faizi ödənildiyi halda) ("Aqrolizinq" ASC)

Ümumi məbləğin 40%-i həcmində

5

Sığorta (buğda, arpa, qarğıdalı, günəbaxan, kartof, şəkər çuğunduru, tərəvəzlər, meyvə üzüm və sitrus bitkiləri üçün)

Ümumi məbləğin 50%-i həcmində

6

Epizootik xəstəliklərə qarşı vaksinasiya

Ümumi məbləğin 100%-i həcmində

7

Bitki zərərvericilərinə qarşı mübarizə tədbirləri

Ümumi məbləğin 100%-i həcmində

8

Süni mayalandırma yolu ilə alınmış buzovlar

100 AZN/buzov

9

Damazlıq iribuynuzlu heyvanların lizinq yolu ilə alışı ("Aqrolizinq" ASC)

Ümumi məbləğin 50%-i həcmində

10

Kənd təsərrüfatı məhsullarının idxalı

ƏDV və gömrük tariffləri tətbiq olunmur

11

Vergilər

Torpaq vergisi və istifadəsiz torpaqlara dair vergidən əlavə heç bir vergi tətbiq olunmur

12

Emal müəssisələrinə satılmış quru tütün

0,05 AZN/kq

13

Emal müəssisələrinə satılmış yaş tütün

0,05 AZN/10 kq

14

Emal müəssisələrinə satılmış xam pambıq

0,1 AZN/kq

15

Emal müəssisələrinə satılmış yaş barama

2 AZN /kq

 

Toxumçuluq və tinglik təsərrüfatlarına satdıqları 1-ci və 2-ci reproduksiyalı toxumlara və tinglərə görə dövlət büdcəsindən verilən subsidiyalar:

Bitki və meyvə növləri üzrə toxumların və tinglərin adı

Ölçü vahidi

Satış qiyməti üzrə ödənilən subsidiyanın həcmi (faizlə)

Ödənilən subsidiyanın maksimal məbləği (manatla)

1-ci reproduksiyalı toxum üçün

Dənli və dənli-paxlalı bitkilər üzrə:

taxıl (buğda, arpa)

1 kq

40

0,10

qarğıdalı

1 kq

40

0,32

noxud

1 kq

40

0,40

lobya

1 kq

40

0,72

Tərəvəz-bostan bitkiləri üzrə:

pomidor

1 kq

40

21,68

xiyar

1 kq

40

14,28

soğan

1 kq

40

9,36

kələm

1 kq

40

10,56

Kartof

1 kq

40

0,36

Pambıq

1 kq

40

0,36

Yem bitkiləri üzrə:

yonca

1 kq

40

1,56

 xaşa

1 kq

40

0,40

2-ci reproduksiyalı toxum üçün

Dənli və dənli-paxlalı bitkilər üzrə:

taxıl (buğda, arpa)

1 kq

30

0,07

qarğıdalı

1 kq

30

0,18

noxud

1 kq

30

0,24

lobya

1 kq

30

0,48

Tərəvəz-bostan bitkiləri üzrə:

pomidor

1 kq

30

14,19

xiyar

1 kq

30

9,36

soğan

1 kq

30

6,12

kələm

1 kq

30

6,93

Kartof

1 kq

30

0,24

Pambıq

1 kq

30

0,04

Yem bitkiləri üzrə:

yonca

1 kq

30

0,78

xaşa

1 kq

30

0,24

Tumlu meyvələr üzrə:

alma

1 ədəd

30

0,54

 armud

1 ədəd

30

0,54

Çəyirdəkli meyvələr üzrə:

alça

1 ədəd

30

0,42

gavalı

1 ədəd

30

0,42

gilas

1 ədəd

30

0,60

Çay

1 ədəd

30

0,60

Üzüm

1 ədəd

30

0,51

 

Azərbaycanda investisiya mühiti ilə bağlı cəlbediciliyi  artıran amillər:

  1. Xarici investisyalar üçün heçbir məhdudiyyətlər tətbiq edilmir.
  2. Heçbir xüsusi yerli tələblər irəli sürülmür.
  3. Xarici investisyaların təşviqi və qorunması üzrə bütün əsas çoxtərəfli alətlər mövcuddur.
  4. Xarici ölkələrlə  ikitərəfli investisyalara dair 47, ikiqat vergilərə dair isə 44  müavilə bağlanılmışdır.
  5. Prosedurların sadəliyi baxımından Azərbaycan MDB ölkələri arasında 3-cü yerdə qərarlaşır və vergi ödəmələri tam avtomatlaşdırılmışdır.
  6. Dövlət orqanları tərəfindən 450-dən çox elektron xidmətlər təklif olunur.

 

 

Ümum Daxili Məhsul (ÜDM) and ÜDM-in real artım tempi


 

 

Adambaşına düşən ÜDM


 

 

ÜDM-də kənd təsərrüfatının payı


 

 

                                                            
Kənd Təsərrüfatı, Ümumi Əlavə Dəyər (ÜDM %)


 

 

 

Sektorlar üzrə Ümumi Əlavə Dəyər (ÜƏD) və məşğulluq göstəriciləri


 

 

Birbaşa xarici investisiyalar


 

 

Qida məhsullarının istehlakı


 


Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac strukturu


 

 

Kənd Təsərrüfatı məhsullarının idxal strukturu


 

 

Doing Business 2017, Azərbaycan

 

Mövzu

DB 2017 Sıra/190

1

Ümumi

65

2

Biznesə başlama

5

3

Tikinti üçün icazə alınması

127

4

Elektrik Enerjisinin alınması

105

5

Mülkiyyətin qeydiyyatı

22

6

Kreditlərin alınması

118

7

Minoritar investorların hüquqlarının qorunması 

32

8

Vergiqoyma

40

9

Beynəlxalq ticarət

83

10

Müqavilələrin icrasının təmin edilməsi

44

11

Müflisləşmənin həll olunması

86

 

 

Qlobal Rəqabət Qabiliyyəti İndeksi 2016-2017, Azərbaycan

 

Altindekslər

QRQ 2016-2017, Sıra/138

Qiymət (1-7)

1

Ümumi

37

4.6

2

 Subindeks A: Əsas tələblər

49

4.9

3

 1-ci komponent: Müəssisələr

48

4.2

4

 2-ci komponent: İnfrastruktur

55

4.3

5

 3-cü komponent: Makroiqtisadi mühit

39

5.2

6

 4-cü komponent: Səhiyyə və ibtidai təhsil

75

5.7

7

 Subindeks B: Səmərəlilik gücləndiriciləri

59

4.2

8

 5-ci komponent: Ali təhsil və təlim

78

4.2

9

 6-cı komponent: Əmtəə bazarında səmərəlilik

50

4.5

10

 7-ci komponent: Əmək bazarının səmərəliliyi

26

4.8

11

 8-ci komponent: Maliyyə bazarının inkişafı

97

3.5

12

 9-cu komponent: Texnoloji hazırlıq

55

4.5

13

 10-cu komponent: Bazar həcmi

63

3.9

14

 Subindeks C: İnnovasiya və inkişaf amilləri

49

3.8

15

 11-ci komponent: Biznes inkişafı

60

4

16

 12-ci komponent: İnnovasiya

44

3.6

 

Bitkiçilik məhsullarının istehsalı və məhsuldarlıq, 2015

 

Kateqoriya

İstehsal, min ton

Məhsuldarlıq, sentner/ha

Dənli və dənli paxlalılar

2 999,0

31,5

Pambıq

35,0

18,7

Günəbaxan

18.9

17.6

Çuğundur

186,1

380

Tütün

3.5

25.4

Kartof

839,8

136

Tərəvəz

1273.3

158

Bostan məhsulları

484,5

174

Meyvə və giləmeyvə

886,3

71.3

Üzüm

157,0

86,2

Yaşıl çay yarpağı

578,9

12.3

 

 

Heyvandarlıq məhsullarının istehsalı və məhsuldarlıq, 2015

 

Kateqoriyalar

İstehsal, min ton

Diri çəkidə ət

515,6

Süd

1924,4

Yumurta, milyon ədəd

1538,6

Yun

17,0

 



Azərbaycanın kredit reytinqi, 2016

 

Agentlik

Reytinq

S&P  3        

 BB+

Moody’s    

Ba1

Fitch         

 BB+

TE              

55