Bişirmək üçün 2 kq yetişmiş albalı yuyulur, çəyirdəyi çıxarılır, üstünə 1 kq şəkər tökülür. 5-6 saatdan sonra odun üstünə qoyulub bərkiyənə qədər bişirilir. Odun üstündən götürməmişdən əvvəl hər kiloqramm şəkərə 1/4 çay qaşığı limon şirəsi tökülür.

Albalı cemi kimi bişirilir, ancaq limon şirəsi bir qədər artıq götürülür.

Bişirərkən 2,5 kq yetişmiş şaftalı təmizlənib uzununa bir neçə dilimə bölünür və üstünə 1 kq şəkər tökülür. 7-8 saatdan sonra odun üstünə qoyulub 10 dəqiqə bişirilir. Sonra götürülüb 3-4 saat saxlanır və yenidən bərkiyənə qədər bişirilir. Odun üstündən götürməyə az qalmış ona limon şirəsi tökülür.

Bu cemə 250 q qovrulmuş qoz ləpəsi əlavə etsəniz daha dadlı olar. Ərik cemi də bu qaydada bişirilir.

Bişirərkən 2,5 kq gavalı iki yerə bölünür, çəyirdəyi çıxarılır, üstünə 1 kq şəkər tökülüb 4-5 saat saxlanır. Sonra şaftalı cemi kimi ara verməklə bişirilir.Ətir üçün ona cuna torbaya tökülmüş mixək, darçın qoyulur, bir az saxlayandan sonra çıxarılır.

Bişirərkən 3 kq yaxşı yetişmiş əncir yuyulur, süzülür, üstünə 1 kq şəkər tökülüb 7-8 saat saxlanır. Sonra şaftalı cemi kimi ara verməklə bişirilir.

Çiyələk cemi – gözəl desert olmaqla onu həm ayrıca həm də bişmiş un məmulatlarının  hazırlanmasında istifadə etmək olar. Çiyələk cemini  və ya çiyələk mürəbbəsini qədərincə istifadə etdikdə insan orqanizminə müsbət təsir göstərir Çiyələk ceminin çiyələk mürəbbəsindən əsas fərqi ondadır ki, çiyələk cemini hazırlayanda giləmeyvələrin formasının bütöv qalması əsas deyil. Bundan başqa çiyələk ceminə qatılığın yaxşı alınması üçün qatılaşdırıcı məhsullar (jelatin) əlavə edilir.

Çiyələk jeminin üstünlükləri ondadır ki, onun tərkibində çiyələk vardır. Çiyələk xarici görünüşünə və dadına görə çox gözəl giləmeyvədir. Ondan cem və mürəbbə hazırlanmaqla yanaşı başqa həm də  dondurma, jele, kompot, qənnadı məmulatlarının və dərman siroplarının hazırlanmasında geniş istifadə olunur. Digər meyvə və giləmeyvələr kimi çiyələyin tərkibində də çoxlu antioksidantlar, C vitamini, B qrup vitaminlər, fenol birləşmələri, flavonoidlər və  üzvi turşular var ki, bu maddələr insan orqanizmini müəyyən xəstəliklərdən qoruyur. Çiyələyin tərkibindəki kaliy maddəsi isə insan sağlamlığında ən vacib faktorlardan biri kimi, gözdaxili təzyiqin, ürək əzələlərinin fəaliyyətinin normallaşmasına kömək edir və şiş xəstəliklərinin əmələ gəlməsinin qarşısını alır. Bundan başqa çiyələyin tərkibində olan yod maddəsi isə yaşlı insanlarda beyin və sinir sisteminin qocalmasının qarşısını alır.

Cemin faydalı  tərkibinin saxlanması və ona digər xoşagəlməz əlavələrin qarışmamsı üçün  çiyələk cemini mis və alyuminium qazanda bişirmək olmaz. Qış üçün tədarük edilən cemin polad və ya şirələnmiş qazanda bişirilməsi daha məqsədəuyğundur.  Bişmə zamanı cemi taxta qaşıqla qarışdırmaq lazımdır.

Bişmiş cemin saxlanması üçün bankalrı düzgün hazırlamaq lazımdır. Bankaları lazımdır qaynar suda ilk öncə paltar sabunu ilə yumaq, sonra isə sterilizasiya etmək lazımdır. Bankalrı ya para vermək ya da kiçik bir qazanda suyu qaynadıb qapağın yerinə süzgəc qoyub bankanı ağzı aşağı 2-3 dəqiqə parda saxlayıb götürmək, bankanın qapaqlarını isə kiçik bir qazanda 5 dəqiqə qaynatmaq və bankaları dəyişməklə sterializasiya olmuş qapaqlarla bağlayıb ağzı yuxarı yığmaq lazımdır. 

Çiyələyi bişirməzdən əvvəl giləmeyvələri bir neçə dəfə yaxşı yumaq, əzilmiş və xarab olmuşları kənarlaşdırmaq lazımdır.  Giləmeyvələri şəkər tozu ilə  qatmazdan əvvəl giləmeyvələri kiçiltmək lazımdır. Bunun üçün ya ətçəkən maşınla, ya blenderlə və ya əl ilə də əzmək olar. 

1 kq hazırlanmış çiyələk əzməsinə 2 limonun qabığını xırdalanmış halda, eləcə də həmin limonların sokunu əlavə edib qaynama vaxtına qədər qızdırıb beş dəqiqədən artıq olmamaq şərti ilə qaynadıb üzərinə şəkər tozu əlavə edib az xodda 20 dəqiqə də qynadıb ocaqdan düşürmək lazımdır. Qaynama vaxtı cemin üzərində əmələ gələn köpük qatını almaq lazımdır. Hazır cem ocaqdan düşürüldükdən sonra 10 dəqiqə saxladıqdan sonra doldurulur steriliziasiya olmuş bankalara və qapaqlarla ağzı yaxşıca bağlanılır.

Bişirərkən nəzərə almaq lazımdır ki, qarpız şirəsində 8-10% şəkər vardır. Əgər şirə çəkilib bişirilsə qatı sirop-bəhməz alınar. Bunun üçün yaxşı yetişmiş qarpızları seçmək lazımdır. Qarpızlar yaxşı yuyulur, bir ləyəndə 2-4 parçaya bölünür. İçi dəmir qaşıqla qaşınıb çıxarılır və əzilir. Əzilmiş iç aşsüzəndən, ya da süzgəcdən keçirilir, şirə isə tənzifdən süzülür.

Şirə təmiz olmalıdır. Bişirərkən şirənin üstündə qırmızı köpük əmələ gəlir, o yığılır və həll olunmamış hissəciklərdən təmizləmək üçün şirə bir də süzülür. Bişirərkən od gur olmalıdır və tez-tez qarışdırılmalıdır ki, dibi yanmasın. 5-6 dəfə həcmi azalanda bəhməzin hazır olub-olmamasını yoxlamaq olar. Bunun üçün bir neçə damcı şirə soyuq nəlbəkiyə tökülür və soyudulur. Soyudulmuş damcı yayılmırsa, ya da çox ləng yayılarsa, deməli bəhməz hazırdır.

Hazır doşab bal kimi özüllü olur. Doşab butulkalarda, ya da şuşə bankalarda saxlanır.

Üzüm şirəyə dolanda (təxminən sentyabrda) doşab bişirilir. Bunun üçün üzüm dərilir və ləyənə tökülüb üstünə isti su gəzdirilir və əzilir. Əzilmiş üzümün şirəsi xüsusi axacağın altına qoyulmuş ləyənlərə, ya da vedrələrə axır. Hər vedrəyə (10l-lik) 0,5 kq şirə tökülür və ağzı örtülüb səhərə qədər saxlanılır. Ertəsi gün o torbaya tökülüb süzülür və ocağın üstünə qoyulub bişirilir. Azca isinmiş şirəyə ayrıca qabda çalınmış bir yumurta tökülüb qarışdırılır. Çıxan köpük təmiz yığılır və üstünə sarı köpük gələnəcən qaynadılır. Sarı köpükdən bir az götürülüb qaba tökülür. Əgər şirə bərkiyibsə, deməli, doşab hazırdır.

Tutun üstünə su tökülüb 1 saat vam odda bişirilir. Sonra sıxılb şirəsi çıxarılır. Alınan şirə enli ləyənə tökülüb və bir neçə saat (bə`zən hətta 1 gün) vam odda qaynadılır. Arabir üstünə çıxan köpük yığılır. Köpük daha çıxmırsa və şirə qaralmışsa, deməli doşab hazırdır.Doşab xəşil, quymaq, şirin kələm dolması, halva və s. azərbaycan xörəklərində işlədilir. Ərzaq: 20 kq ağ tuta, 1 l litr su götürülür.

Doşabın qida dəyəri istifadə olunan meyvələrə görə fərqlənsə də, karbohidratlara    baxıldıqda ( 1,276 Kj / 305Kcal) yaxşı bir enerji mənbəyidir. B1, B2 vitaminləri ilə zəngin olan   bəhməz xalq təbabətində də dərman kimi istifadə olunmaqdadır. Ən vacib xüsusiyyətlərindən biri də həzm prosesində heç bir parçalanmaya ehtiyacı olmadığı üçün bir başa qana qarışır və beləcə qansızlıq problemi çəkənlər üçün gözəl təbii vasitədir. Ayrıca mədədə narahatlıqları olanlar üçün faydalıdır. Astma və bronxit xəstəliklərində vücudun imunitetini artırmaq üçün istifadə olunur. İdman edənlər üçün böyük enerji mənbəyidir. Körpələrin və uşaqların beyin və vücud inkişafına köməklik göstərir. Suya qarışdırılıb qarqara edilərsə ağız və boğaz xəstəliklərinə faydası olur. Yeni doğulan körpələrdə tez-tez yaranan qaz əmələ gəlməsi hallarının qarşısını alır.

Mədə bağırsaq və böyrəklərə də faydası vardır, iştah açmaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Damar sərtliyinə faydalıdır və qan dövranını asanlaşdırır.

Əbəs yerə meyvələrə vitaminlər xəzinəsi demirlər. Tərkibində asan mənimsənilən vitaminlər, üzvi turşular, mineral duzlar, mikroelementlər, karbohidratlar olduğuna görə onların bioloji qiyməti xüsusilə böyükdür. Daha qədimdən bir çox meyvələrin müalicəvi xüsusiyyətləri məlumdur. Müasir elm onların insan orqanizminə faydalı olduğunu təsdiq etmişdir. Meyvələr stollarımızın bəzəyidir.

Məlum olduğu kimi qışda və yazda bizim vitaminə tələbatımız ödənmir. Ona görə də etibarlı emal üsulları ilə meyvələrin uzun müddət saxlanmasının böyük əhəmiyyəti var. Yığılmış meyvə məhsullarında bioloji proseslərin dayanması üçün biz onlara termiki və fiziki-kimyavi təsir göstəririk ki,, nəticədə bir çox faydalı xüsusiyyətlər asanlıqla parçalanır. Ancaq emalsız ötumilək mümkün deyil çünki təbii halda məhsul tez xarab olur. Meyvələr emala hazırlanmalıdır. Onun üçün yetişmə dərəcəsinə, ölçüsünə, görünüşünə görə seçilməli bütöv, təmiz, yuyulmuş, hamar olmalıdır.

Mümkün qədər emal üçün təzə dərilmiş meyvələrdən istifadə olunmalıdır. Müxtəlif emal üsulları vardır: isti sterilizasiya, qurudulma, şəkər tozu ilə bişirmək.

Meyvə məhsullarından uzunmüddət istifadə etmək üçün onu müxtəlif üsullarla konservləşdirirlər. Konservləşdirmədə əsas məqsəd həmin məhsulu istənilən qədər saxlamaqdır.

Məhsul konservləşdirildikdə sterilizasiya vaxtı orada gedən bioloji proseslər dayanır, mikroorqanizmlər tələf olur, xammalın xarici mühitlə əlaqəsi kəsilir. Ona görə də məhsulu istənilən qədər saxlamaq olur.

Layihə rayonu olan Ağdaşda yeni tikilmiş meyvə emalı zavodu da bu baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edəcəkdir. Bu məqsədlə mövsüm ərzində 1.2 min tonadək müxtəlif meyvələrin tədarükü və emalı nəzərdə tutulur. Zavodda meyvə quruları sənaye üsulu ilə istehsal olunduğu üçün həm dadına, həm yaxşı əmtəə görünüşünə, həm də yüksək səviyyədə qablaşdırılmasına görə fərqlənir. Hazır məhsullar daxili bazara yönəldilməklə yanaşı, xarici ölkələrə də ixrac olunacaqdır. Bəhməz istehsalı sahəsi Türkiyənin STK şirkətinin bişirmə sobaları, soyutma, süzmə və qablaşdırma avadanlığı əsasında qurulmuşdur. Müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi üçün təbabətdə geniş istifadə olunan bu məhsulun Azərbaycanda ilk dəfə sənaye üsulu ilə istehsalı məhz bu zavodda həyata keçiriləcəkdir. Tələbata uyğun olaraq əsasən tut, xurma, üzüm və zoğal kimi meyvələrdən il ərzində 20 ton bəhməz istehsal olunması planlaşdırılır. Konsevrləşdirmə üsulları aşağıdakılardır:

Işıq şuaları ilə konservləşdirmə

Kimyəvi konservləşdirmə

Meyvənin qurudulması

Konservləşdirilmiş meyvələrdən istifadə etmək daha asan və əlverişlidir. Bu eyni zamanda məhsul itkisinin qarşısını ən azı 10-15% azaldır.

Konservləşdirmə üsullarından ən geniş istifadə olunan isti emal üsuludur. Ev şəraitində isti emal üsulu əsasən məhsulla dolu bankaları açıq qazanlarda isti suda qaynadıb sterilizasiya etməkdən ibarətdir. Qayda olaraq, isti emal 10-15 dəqiqədən (yarım litrlik bankalar üçün) 20-25 dəqiqəyə (üç litrlik bankalar üçün) qədər uzanır. Sonra kompotları 20-25 dərəcəyə qədər soyutmaq lazımdır.
Əgər isti emaldan sonra meyvələr bankada suyun üzərinə çıxırlarsa, bankaları yenidən, birincidən daha çox vaxt ərzində pasterizasiya və ya sterilizasiya etmək lazımdır.
Bankaları bağlamaq üçün metal və plastmas qapaqlardan başqa, polietilen plyonka parçalarından (15x15sm) istifadə etmək olar. Uzunluğu 15 sm və eni 2 sm olan  plyonkadan bənd kimi istifadə etmək olar; ipdən isfadə etmək məsləhət görülmür. Plyonka ilə kompotları isti emaldan qabaq bağlayırlar, qaynadılanda o üfürülür, soyudulunda isə bankanın içinə çəkilir. Plyonka ilə bağlanılmış bankaları ilk növbədə istifadə edirlər; plyonkanı canına çəkməyən bankaları ümumiyyətlə saxlamaq məsləhət görülmür. Bu üsul daim tətbiq edilən üsuldür.